.

KNOWLEDGE

เรียนรู้เรื่องราวต่างๆมากมายเกี่ยวกับก๊าซธรรมชาติ กับ ปตท.

ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

หลังจากค้นพบก๊าซธรรมชาติที่สามารถใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ จากแหล่งก๊าซธรรมชาติเอราวัณเป็นแหล่งแรก ปตท. ได้ดำเนินการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติในทะเลจากแหล่งผลิตมาขึ้นฝั่งที่บ้านหนองแฟบ ตำบลมาบตาพุด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง โดยเริ่มนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ.2524 และเพื่อสนองความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง " กลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติ " ได้จัดสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เพื่อรองรับการขยายตัวดังกล่าว ปัจจุบันความยาวท่อส่งก๊าซทั้งหมดประมาณสี่พันกว่ากิโลเมตร ซึ่งระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเป็นวิธีการขนส่งก๊าซที่มีประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูง ตามมาตรฐานสากล ก่อให้เกิดความสูญเสียน้อยที่สุดจากการวางแผนอย่างรอบคอบ และการลงทุนมหาศาล ปัจจุบันระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ถือเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางพลังงานของประเทศ

ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ มี 3 ส่วนหลักในปัจจุบัน

แผนที่โครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

รูปแสดงระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติในประเทศไทย

การดำเนินงานระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

ศูนย์ปฏิบัติการชลบุรี

เป็นศูนย์หลักในการดำเนินงานระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ และมีการแบ่งเขตความรับผิดชอบ ดังนี้

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อในทะเลและสถานีชายฝั่ง รับผิดชอบระบบท่อส่งก๊าซฯ ในทะเล ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดปัตตานี สงขลา นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี ชุมพร ประจวบคีรีขันธ์ และระยอง

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 1 รับผิดชอบระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ และกรุงเทพมหานคร

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 2 รับผิดชอบระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัด พระนครศรีอยุธยา และสระบุรี

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 3 รับผิดชอบระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดระยอง และชลบุรี

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 4 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดขอนแก่น

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 5 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดราชบุรี จังหวัดนครปฐม

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 6 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดกรุงเทพมหานคร นนทบุรี สมุทรปราการ ปทุมธานี และนครปฐม

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 7 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดสงขลา

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 8 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 9 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 10 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดนครนายก จังหวัดปราจีนบุรี

  • ส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 11 รับผิดชอบงานระบบท่อส่งก๊าซฯ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ อ่างทอง ชัยนาท สิงห์บุรี

หน้าที่หลักของส่วนปฏิบัติการระบบท่อ

ส่วนปฏิบัติการระบบท่อทุกเขตมีหน้าที่หลัก ดังนี้

  • ควบคุม และวางแผนการปฏิบัติการ

  • สนับสนุนงานวิศวกรรมของระบบท่อส่งก๊าซฯ

  • ดูแล บำรุงรักษาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

  • ดูแลควบคุมความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อมระบบท่อ

  • ดูแลสถานีควบคุมความดันและวัดปริมาตรก๊าซต่าง ๆ

  • ป้องกันและระงับเหตุฉุกเฉินของระบบท่อ โดยใช้ระบบควบคุมอัตโนมัติ (Supervisory Control and Data Acquisition System หรือระบบ SCADA) ผ่านระบบสื่อสาร เช่น ระบบไมโครเวฟ เคเบิ้ลใยแก้วนำแสง ระบบดาวเทียม

ระบบควบคุมการส่งก๊าซธรรมชาติ

ระบบควบคุมการส่งก๊าซธรรมชาติ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญคือ

  • สถานีควบคุมก๊าซ (Block Valve Station) สถานีควบคุมก๊าซแต่ละแห่งมีระบบควบคุมอุปกรณ์การส่งก๊าซที่สามารถสั่งการโดยระบบควบคุมอัตโนมัติ (ระบบ SCADA) ที่ศูนย์ปฏิบัติการชลบุรี และส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขตต่าง ๆ โดยศูนย์ปฏิบัติการชลบุรีเป็นศูนย์ควบคุมหลัก มีพนักงานควบคุมการทำงานของระบบท่อส่งก๊าซฯ ตลอด 24 ชั่วโมง

  • ระบบสื่อสาร ระบบและอุปกรณ์สื่อสารใช้เทคโนโลยีชั้นสูงมีความทันสมัยเพื่อให้ระบบทั้งหมดมีความมั่นคงสูงสุด ทั้งนี้ ระบบสื่อสารประกอบด้วย

    • ระบบไมโครเวฟ (microwave) เป็นระบบสื่อสารที่ใช้เป็นระบบหลักของศูนย์ปฏิบัติการชลบุรี และส่วนปฏิบัติการระบบท่อเขต 2 และ 3

    • ระบบใยแก้วนำแสง (optic fiber cable) วางฝังมากับแนวท่อส่งก๊าซฯ ปัจจุบันเป็นระบบสื่อสารหลักเฉพาะระบบท่อในภาคตะวันตก และอยู่ระหว่างการขยายระบบนี้ให้ครอบคลุมระบบท่อส่งก๊าซฯ ทั้งหมด

    • ระบบสื่อสารผ่านดาวเทียม (satellite telecommunication) เป็นระบบที่ใช้ในกรณ์ระบบหลักไม่สามารถใช้งานได้

    • ระบบวิทยุ UHF (Ultra High Frequency) และ VHF (Very High Frequency) ครองคลุมพื้นที่ตลอดแนวท่อส่งก๊าซฯ

    • ระบบโทรศัพท์ภายในของ ปตท. และระบบภายนอกขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย